Azerbaycan halkı zengin müzik sanatı ile tanınır. Tarihi eski çağlara kadar uzayan halk müziği, kültürümüzün ayrılmaz bir parçasıdır. Halkımızın millî kültür mirası yüzyıllar içinde gelişmiş, sözlü olarak gelecek nesillere aktarılmış ve günümüze kadar gelmiştir.Halk oyunları, sözlü ve geleneksel müziğin en gelişmiş türlerinden biridir. Bu müzik incilerinin asırlık bir geçmişi vardır. Arkeolojik ve edebî kaynaklarda dans sanatı ile ilgili değerli bilgiler bunu doğrulamaktadır. Bakü yakınlarındaki Kobustan Millî Parkı’nda antik dansların kaya üzerinde oymaları bulunmuştur. Dans figürleri, daha doğrusu “Yallı” (bar, halay gibi el ele tutuşup oynanan oyun) benzeri bir dansın tasviri, bu sanat türünün yaklaşık 8-10 bin yıl önce var olduğunun bir göstergesidir. Ayrıca Kobustan’daki Çingirdağ ve Büyükdaş Dağlarındaki Gavaldaş’ın danslara eşlik etmek için vurmalı çalgı olarak kullanıldığına inanılıyor. Ateşin etrafında toplanan eski insanlar, Gavaldaş eşliğinde “Yallı” ve “Çöppü” danslarını icra etmişler. (Çöppü eski kelimelerimizden biridir. Bu kelimenin anlamı, bir takım oyunudur. Kaynak: A. Nəcəfzadə. Azərbaycan idiofonlu çalğı alətləri. (organoloji-tarixi tədqiqat.) Bakı-2010, s.38)Enstrümanların icadından önce eski insanlar ses eşliğinde yallıları icra ederlerdi. Sonraki aşamada, enstrümantal eşlik daha etkin olmuştur. Bunun örneği, Kobustan Anıtı’nda saza benzer bir enstrüman çalan bir müzisyenin görüntüsü ile doğrulanır.Ölümsüz sanat eserleri ortaya koyan ünlü Azerbaycan şair ve sanatçıları eserlerinde dans sanatını tasvir etmişlerdir. Orta Çağ’ın ünlü Azerbaycan şairleri Katran Tebrizi (XI. yüzyıl) ve dahi Nizami Gencevi (XII. yüzyıl) değerli eserlerinde dans sanatından bahsetmişlerdir. Nizami, şair kalemiyle dans ve oyunun etkileşimini anlatmıştır.Aynı zamanda, Sultan Muhammed Tebrizi’nin 16. yüzyıldan kalma “Av Sahnesi” başlıklı minyatür resmi, erkeklerin icra ettiği toplu dans olan “Yallı”yı tasvir etmektedir.Danslar, halk müziğinin ayrılmaz bir parçasıdır. İnsanların hayatıyla doğrudan ilgili olan dans müziği, yüzyıllar boyunca yaşamış ve gelişerek insanların yaşam tarzını, zevkini, psikolojisini ve iç dünyasını ifade etmiştir. Danslar; bayram şenlikleri ve düğünlerin süsüdür. Oynak ritim, hoş avaz her zaman halk oyunlarına hayat verir. Elbette halk törenlerini de danssız hayal etmek imkânsızdır.Halk tarafından rengârenk danslar yaratılmış olsa da yüzyıllardır denenen bu kültür incilerinin bir kısmı unutulmuş ve günümüze kadar ulaşamamıştır.Burada, dahi Azerbaycan bestecisi Üzeyir Hacıbeyli’nin düşüncesini hatırlatmak istiyorum. Azerbaycan’ın müziğine ve sosyokültürel hayatına hiçbir zaman kayıtsız kalmayan Üzeyir Bey, tüm zamanların ilgisini çeken konulara değinmiştir: “Şu ana kadar Azerbaycan halkının birçok türküsü ve dansı yavaş yavaş halk arasında icra edilmeyerek sonunda unutulmuş, onların yerine yenileri gelmiştir. Birkaç yıl önce Azerbaycan’da söylenen şarkılardan haberdar olmayı istesek onları hatırlamayabiliriz. Buna sebep folklor müziğinin notaya yazılmamasıdır. Müzik dünyasının farkında olsaydık o zaman bu şarkıları toplayıp türkü kitapları hazırlamak mümkün olurdu.” (Üzeyir Hacıbəyli. “El musiqisi haqqında” makalesi. Əsərləri II cild. Bakı-Yazıçı, 1985, s. 183-184)Üzeyir Hacıbeyli’nin değerli düşünceleri, dönemin müzikologları ve bestecileri için sorumluluk üstleniyordu.Bunun akabinde Azerbaycan Devlet Konservatuvarı bünyesinde Bülbül’ün (Murtuza Memmedov’un) başkanlığında Bilimsel Araştırma Müzik Kurulu kurulmuştur. Birçok müzikoloğumuz ve bestecimiz bu çalışmaya dâhil olmuş, Azerbaycan’ın farklı bölgelerine giderek halk müziği örneklerini toplamış ve folklor notalarını yazmıştır. Sonuç olarak halk müziğinden oluşmuş birçok kitap ortaya çıkmaya başlamıştır.İlk dans müziği kitabı, 1937 yılında ünlü Azerbaycan bestecimiz Said Rüstemov tarafından yayınlanmıştır. Bu eser, dans müziğinin notaya alınmasının ilk örnek eseri olarak halk müziği tarihine altın harflerle yazılmıştır.Sonraki yıllarda, birçok halk oyunları kitabı yayımlanmıştır. 1951 yılında, besteciler Tofig Guliyev, Zakir Bağırov ve müzikolog Memmed Salih İsmayilov’un “Azərbaycan Xalq Rəqsləri” kitabı, Said Rüstemov’un editörlüğünde yayımlanmıştır. 1960-1980 yılları arasında Azerbaycan Bilimler Akademisi Mimarlık ve Sanat Enstitüsünün Halk Müziği Bölümü, halk müziği örneklerini toplamak üzere, Azerbaycan’ın farklı bölgelerine geziler düzenlemiş ve bu gezilerden elde edilen halk dansları kayda geçirilerek çok sayıda dans müziği kitabı, bu bölüm tarafından müzik camiasına sunulmuştur. Bunların arasında Bayram Hüseynli’nin 1965 ve 1966’da basılmış iki kitaptan oluşan “Azərbaycan Xalq Rəqs Melodiyaları” (yallı ve halaylar), 1975 ve 1984 yıllarında Ahmet İsazade ve Nariman Memmedov’un “Azərbaycan Xalq Mahnıları ve Oyun Havaları” kitaplarını gösterebiliriz. Ayrıca, Rauf Behmenli’nin 2002’de yayınladığı “Azərbaycan Xalq Rəqsləri” kitabı da unutulmamalıdır. Tüm dans müziği kitaplarındaki halk oyunları, Azerbaycan’ın çeşitli bölgelerinden toplanmış ve profesyonel müzisyenler tarafından notaya yazılmıştır.İsimleri geçen dans müziği kitapları, pratik materyal olarak çok değerli, aynı zamanda, halk müziğinin araştırmacıları için eşsiz öneme sahiptir.Usta garmon (akordiyona benzer Azerbaycan müzik enstrümanı) sanatçısı, Azerbaycan Millî Konservatuvarı Enstrümantal Muğam Bölümünde çalışan Doç. Dr. Aydın Aliyev’in garmon çalgısını dinleyerek 60adet Azerbaycan halk dansını notaya yazdım. Yazdığım notaları “Azərbaycan Xalq Rəqs Musiqisi” adı altında2011 yılında Azerbaycan’da yayımladım. Aydın Aliyev, garmon icracılarının (Ahad Aliyev, Teyyub Demirov, Abbas Abbasov, Safarali Vazirov, Memmedağa Ağayev, Sattar Hüseynov, Zakir Mirzayev, Aftandil İsrafilov)yanı sıra tar sanatçıları (Hacı Memmedov, Ağasalim Abdullayev, Möhlet Müslümov), kamança icracıları (Fahreddin Dadaşov, Şefiga Eyvazova, Arif Asadullayev) ve diğer profesyonel Azerbaycan sanatçılarının repertuvarlarını, çalgı tekniğini kullanarak danslar için en uygun seçenekleri seçmiştir.2011 yılında yayımladığım “Azərbaycan Xalq Rəqs Musiqisi” kitabımı, Azerbaycan Millî Konservatuvarı müfredatına uygun olarak Azerbaycan Halk Dansları Müziği dersleri için ders kitabı olarak derlemiştim. Kitapta dansların sadece melodisini (eşliksiz, teksesli) yazmıştım.Şimdi yayımlamakta olduğum bu kitap, “Azərbaycan Xalq Rəqs Musiqisi” kitabımın devamı niteliğindedir. Türkiye’ye yerleştiğim 2012 yılından bu yana, geçen 9 yıl boyunca Azerbaycan halk oyunlarından bazılarının tanınmasına şahit oldum. Azerbaycan halk müziğini daha tanınır hâle getirmek için 2011 yılında yayımladığım 60 dans müziğinin 20’sini iki el piyano için düzenledim. Size sunduğum bu kitapta asıl amacım dansların ana melodisini öne çıkararak zor olmayan bir eşlik (sol el partisi) eklemektir. Dansların ezgisi, Azerbaycan millî müziğine özgü çok sayıda süslemeye sahiptir. Orijinal müziği olduğu gibi notaya yazma amacım olduğu için süslemelerde ihtisarlar yapmadım. Ancak bazı durumlarda (dansın orijinal melodisini bozmadan) icra tekniğinde zorluklar olabildiği hâllerde süslemelerde küçük ihtisarlar yapılabilir. Kitap, ayrıca dans isimlerinin kısa açıklamalarını da içeriyor.Türkiye’deki bazı Devlet Konservatuvarlarında Azerbaycan millî enstrümanları olan – tar ve kamança eğitim öğretim müfredatına dâhil edilmiştir. Önümüzdeki yıllarda, Azerbaycan’ın sözlü ve geleneksel müzik örneklerinin (danslar, renkler, türküler vb.) de müfredata ilave edilmesi ümidiyle “Azerbaycan Halk Dansları Müziği (Piyano İçin Düzenlemeler)” kitabımın, Azerbaycan Halk Müziği’nin tanınması açısından önemli olacağına, müzisyenlerin ve müzikseverlerin ilgisini çekeceğine inanıyorum.