Afrika kıtası, bir milyarı geçen nüfusu ve önemini gündengüne artırması ile geçmişe nazaran daha fazla gündeme gelmektedir. Bu gündem, ilk aşamada hem uluslararası medyadahem de Türk medyasında aynıyken farklı ülkelerin bürokratiksüreçleri ile bağlantılı olarak diplomasi alanında farklılıklargöstermektedir. Özellikle kıtanın herhangi bir bölgesi ile geçmişin acı hatıralarla anılmasına neden olan sömürge ilişkisiiçerisinde yer almış ülkelerin, çok daha fazla süredir bu alanadair söz söylediğini kabul etmek gerekir.Fransa, İngiltere, Belçika, Almanya, İtalya gibi ülkelerin dışında özellikle Doğu’dan gelerek kıta ile bağ kurmuş Çin, Hindistan ve körfez ülkeleri de bu alana dair çalışmalarını artırmıştır. Buçalışmaların bir kısmı diplomasi, ekonomi, askerî unsurlar gibinoktalara yönelik olurken bunların dışında medya, telekomünikasyon, sivil toplum gibi alanlarda da çeşitli ortaklıklar sürmektedir. Bu ortaklıklar yeni araştırma alanlarını beraberinde getirmekte ve farklı sektörler üzerinden ilişkileri geliştirmektedir.Ülkemizin Afrika’ya ilgisi ise derin bir kopuş dönemindensonra tekrar başlamış ve son yirmi senede çeşitli devlet kuruluşlarının ve sivil toplumun öncülüğü ile etkileşim artmıştır.Afrika’nın bir bölgesine, bir alanına dair araştırma yapmakisteyen bir Türk öğrencinin ise hâlihazırda yabancı kaynaklarüzerinden okuma yapması bir zorunluluktur. Son dönemdeakademide Afrika alanında yaşanan gelişmelere rağmen yeterlikaynak bulunmamaktadır.Sömürge dönemine ilişkin kimi kitaplar ve makaleler bugün yeni yeni ilgili literatüre eklenmiş olsa da sömürü-Afrikailişkisi genellikle aynı etkenler ile anlatılmaktadır. Buna rağmen oldukça eski olan Afrika tarihinin ilk olarak sömürge karşıtı hareketlerin sindirilmesiyle anlaşılması bir sorun olarakgörülmemelidir. Sömürge karşıtı hareket aslına bakılırsa tamda Afrika insanının karakterini yansıtmakta ve direniş ruhugerçekten bağımsızlık isteyenlerin düşüncelerini eylemlerineyansıtmasında gizlidir.Bağımsızlık ruhunu uluslarının direnişine işleyen liderler incelenirken bu incelemenin ideolojik tarafgirlikten, inanç durumlarından, kabile ve ırk kapsamından yapılması hataları, özellikleTürkiye’deki araştırmaların bir sorunu olarak değerlendirilebilir.Elbette bu sorun yalnızca bizim ülkemize yönelik olarak düşünülmemeli, dünyadaki örneklerinden ayrıştırılmamalıdır. ÖmerMuhtar ile Thomas Sankara’nın ideolojik veyahut inançsal farklılıkları olabilir. Bu farklılıkların dışında ikisinin aynı çalışma alanında değerlendirilmesinin sebebi aslında çok basit olarak bağımsızlık konusundaki ortak tutumlarıdır. Bu tutum, dönemin büyükgüçleri ve Afrika’yı tek bir hamlede yutmak isteyen emperyalistzihniyete karşı çıkma hareketidir. Nkrumah ya da Lumumba, isimleri ve ulusları farklı fakat özgürlük meşalelerini aynı heyecanlayaşayan liderler olarak görülmelidir.Sayılan isimlerin bugünkü temsilcilerinin aynı refleksigösterdiğini söylemek mümkün değildir. Bu husus, pek çokülkedeki seçmenlerle konuştuğumuzda da bu yöndeki düşüncenin ne kadar güçlü olduğunu görmekle daha anlaşılır olmaktadır. Bazı ülkelerde yapılan göstermelik seçimler, bu seçimleribüyük oy oranlarıyla kazanan liderler, çeyrek asırdan fazlakoltukta kalan ve ülkesinin kaynaklarını eski sömürge ülkelerine vermekten çekinmeyen bürokratlar bugünün şartlarınıntamamen değiştiğini göstermektedir.Batı sistemiyle ülke sevgilerini öğütmüş ve Batılılarınoluşturduğu elit yönetici grubunda yer alarak çok önemli mevkilerde bulunan üst düzey yöneticilerin ne kadarının eski liderlerin şuurunda olduğu tartışmalıdır. Pek çok ülkede binbir zorlukla kazanılan bağımsızlıkların, Batı eliti tarzında yaşayankadroların eline geçmesi, neokolonyalizm tartışmaları içerisinde büyük yer tutmaktadır.Zengin Afrika kaynaklarının artık silahsız bir şekilde eskisömürü ülkelerine gidebiliyor olması, muhtemeldir ki bugünyaşıyor olsalardı bu kitapta yer alan liderlerin karşı çıkacağı ilkhamlelerden olurdu. Mevcut durumdan ayrı olarak burada savunulan tez, Afrika ülkelerinin içine kapanık olması, yalnızcabirbirleri ile ilişki içerisinde olması veya dış yardımlar konusunda tamamıyla olumsuz bir çizgide durmaları değildir. Aksine, küresel dünyada böyle bir oluşumun barınması oldukçazordur. Kuzey Kore gibi uç örneklerin Afrika gibi büyük birkıtaya örnek teşkil etmesinin mümkün olmadığı açıktır. Olmasıgereken her yönüyle eşit bir ikili ilişkinin Afrika ülkeleri ilediğer ülkeler arasında tahsis edilebilmesidir.Böyle bir ilişkinin kurulabilmesinin ilk ve en önemli şartı iseneokolonyal hamlelerden kurtulmuş, kendi kaynakları ile kendiayakları üzerinde durmayı kendine ilke edinmiş iktidarların ülkeyönetimlerine gelmesidir. Elbette mevcut düzen içerisinde kimgelirse gelsin benzer tavırların sergileneceği, rüşvet, yolsuzluk,adam kayırma gibi etkenlerin Afrika-Batı ilişkisinin seyrini bugünkü yöne çevireceğini savunanların oranı hiç az değildir. Kişiselkanaatim ise bu bakış açısının, sorunların çözümüne katkı sunmaktan çok, mevcut düzenden memnun olan ülkelerin yaydığıbakış açısı olduğudur. Bu bakış açısı, yıllardır şahit olduğumuz, Xülkesi kimi isterse bu ülkeye başkan yapar, açıklamasının bir tezahürüdür. Nitekim mevcut düzen içerisinde olan da budur. Ancak yeni neslin Batı’da ve Doğu’da uğradığı ırkçı hakaretler, ülkeyönetimindeki eski kadroların bugünün gençlerini algılamaktanuzak olması ve bilginin artık çok daha kolay yayılması bu durumun önüne geçme imkânı sağlayabilir.İşte bu hayalin gerçeğe dönmesi yolunda, Türk akademisi vekamuoyuna geçmişte bağımsızlık hareketlerini başlatmış veya içinde olmuş ya da kısa süreli siyasi yaşamlarının bir yerine budüşünceyi sığdırmış bazı Afrikalı liderlerin Türkçe bir kaynaktantanıtılmasının yararlı olabileceği inancı ile bu çalışmayı hazırladık.Afrika’nın doğusunun, batısının, kuzeyinin, güneyinin ve ortasınınbirbirinden farklı özellikler taşıdığını unutmadan, liderlerin ideolojik duruşlarını sergileyerek ancak ideoloji tarafgirliği yapmadanAfrika bağımsızlık hareketlerinin içerisinde bu isimler gibi yüzlerce, binlerce ismin olduğunu bilerek böyle bir çalışmayı hazırladık.Diasporadaki fikrî mücadele haricinde kıtada siyasi ve kültürelbağlamda mücadele yürütmüş olan Nkrumah, Sankara, Azikiwe,Lumumba, Cabral, Touré, Nyerere, Césaire, Machel ve Fanon, bukitapta hayatlarını inceleyerek Pan-Afrika’ya dair düşüncelerinebaşvurduğumuz isimler oldu.Şu kısmın tekrar vurgulanmasını doğru buluyorum. Bu kitapta ismi geçen kişiler, Afrika bağımsızlık hareketinde bulunanların yüzde biri bile olamaz. Bu önemli dava için savaşmış,fikir vermiş ve can vermiş pek çok cesur lider ve insan olduğunun farkında olarak yapıldı bu çalışma. Seçilen isimler, birincibasamakta anlatılabilecek ve ilk etapta bu çalışmanın içeriğineuygun olacağı düşünülerek seçildi ancak bu kitaba konulamayan liderlerin de bu çalışmanın sonraki versiyonlarında fırsatolursa işleneceği düşüncesinden hiç uzaklaşılmadı. Kenyatta,Diop ve diğerlerini başka bir çalışmada yazabilmeyi umuyorum.Dünya siyaseti içerisinde Afrikalıların tüm bağımsızlıkmücadelesinin çok kıymetli olduğuna inanarak yaptığımız çalışmanın, kıtayı kendi ülkemizde tanıtma hususunda faydalı biryer tutmasını, bizlerin veya alanda çalışan başka arkadaşlarınaynı yoldan devam etmesi için bir işaret fişeği olmasını ve buvesileyle Türkiye-Afrika ilişkilerine katkı sunmasını temenniediyorum.