İnsanların temel ihtiyaçlarından biri olan barınma olgusunun çözümü, zaman içerisinde geçici barınma yerlerinden kalıcı barınma yerlerine evrilmiş ve bunun sonucunda da yerleşme kavramı ve farklı türde yerleşme kalıpları ortaya çıkmıştır. İlk önceleri temelde barınma sorununu çözen yerleşmeler zaman içerisinde barınmanın yanında başta ekonomik ve sosyokültürel nitelikte olmak üzere birçok faaliyetin içerisinde yürütüldüğü mekân parçalarına dönüşmüşlerdir. Öyle ki günümüzde yerleşme kavramıtemel işlevi durumundaki barınma olgusunu aşan ve barınma işlevini zihinde diğer faaliyetlerden sonra ikame eden bir olgu hâline gelmiştir. Söz konusu bu durum, yerleşme tiplerinden kentsel yerleşmeler için daha belirgin bir hâl almıştır. Günümüzde kentsel yerleşmeler gittikçe nicel anlamda artmakta ve nitel yönden de büyük bir çeşitliliğe sahip olmaktadır. Günümüzde başta coğrafya olmak üzere farklı disiplinlerin kendine has kent tarifleri bulunmaktadır. Söz konusu tanımlamaların kimi nicel, kimi nitel kimisi ise değişen ağırlıkta her ikisine de atıfta bulunmaktadır. Artık şehirler, iktisadi özelliklerinden ziyade sosyokültürel nitelikleri yönünden daha fazla tariflendirilmeye ve sınıflanmaya başlamış durumdadır. Bu anlamda elinizdeki kitabın öznesi olan Çankırı şehri, nicel yönden küçük ölçekli, nitel yönden ise hizmet sektörü ağırlıklı bir şehir olup sosyokültürel açıdan içine kapalı olan ve son yıllarda üniversitenin de açılmasıyla bu yapısında değişim görülmeye başlanan bir şehirdir. Çankırı şehrinin burada yaşayanların bazılarına göre şehir olup olmadığı tartışıladursun coğrafya disiplinine göre buranın şehir olduğu şüphe götürmez bir gerçektir. Elbette bu şehir ile metropol şehirler bir takım özellikleri yönünden farklıdır. Belki de Çankırı hiçVbir zaman bu şehirlerden olmayacaktır. Ancak gerek nüfus gerek ekonomik ve gerekse de sosyokültürel anlamda kendine has özellikler barındıran bir Anadolu kentidir. Hem yazar hem de editörlüğünü üstlendiğimiz bu kitap, Çankırı şehri üzerine coğrafya disiplinin penceresinden bakan alanında uzman kişilerce hazırlanmış kitap niteliğindeki ilk çalışma olup kuşkusuz bazı eksiklik bulunabilir. Özellikle doğal coğrafya unsurlarına ait bölümlerin, referans alınan şehir yönetsel sınırları çerçevesinde ele alınması oldukça güçtür. Doğal coğrafya unsurlarıyla ilgili bölümlerin idari sınırlarla sonlandırılaması hâlinde bu konuların değerlendirilmesi yönünden ortaya çıkabilecek olası yetersizliklerin engellenmesi için çalışmalar genel olarak şehir ve yakın çevresini ele alacak şekilde hazırlanmıştır. Eser, genel anlamda Çankırı şehriyle ilgili tanımlayıcı düzeyde incelemelerde bulunsa da bazı bölümlerde sorun ve çözüm odaklı bir perspektif geliştirmektedir. “Çankırı Şehir Coğrafyası” adını taşıyan bu kitap, dokuz bölümden oluşmaktadır. İlk beş bölüm doğal coğrafya unsurlarını ele alırken, son dört bölüm beşeri coğrafya unsurlarını incelemiştir. Çankırı Şehri ve Yakın Çevresine ait Jeoloji ve Jeomorfoloji adlı birinci bölümde; Çankırı şehri ve yakın çevresinde görülen kayaç türleri, jeolojik yapı ve tektonizma hakkında bilgiler verilmiştir. Şehir ve çevresindeki kayaç türlerinin özellikleri ve dağılışının yanında jeolojik yapı, tektonik süreçler ve diğer unsurların etkisiyle meydana gelen jeomorfolojik birimler hakkında bilgiler de verilmiştir.Çankırı Şehri İklim Özellikleri adlı ikinci bölümde; şehrin genel klimatik özelliklerine değinilmiştir. Bu bağlamda meteoroloji kurumundan temin edilen veri setleriyle iklim elemanlarından olan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem, yağış, bulutluluk ve yağış türleri ile bunların şehir yaşamına etkileri üzerinde değerlendirmeler yapılmıştır. Ayrıca Çankırı şehrinde hüküm süren iklim, Erinç Kuraklık İndisi, Birleşmiş Milletler Çölleşme ile Savaşım Sözleşmesi Aridite İndisi, De Martonne ve Thornthwaite iklim sınıflandırma yöntemleriyle açıklanmıştır.Çankırı Şehri ve Yakın Çevresinin Hidrografik Özellikleri adlı üçüncü bölümde; Çankırı şehri ve yakın çevresi dâhilindeki hidrografik yapıyla ilgili bilgiler verilmiştir. Şehir ve çevresine ait hidrografik öğeler; yerüstü su kaynakları ve yeraltı su kaynakları başlıkları altında incelenerek şehre ait su temin ve iletimi ilgili konulara değinilmiştir. Bunun yanında Çankırı şehrinde insanların bilinçli ya da bilinçsiz olarak su kaynakları üzerindeki olası baskısı da belirlenerek değerlendirilmeye alınmıştır.VIÇankırı Şehri ve Yakın Çevresine ait Toprak ve Bitki örtüsü özellikleri adlı dördüncü bölümde; Çankırı şehri ve yakın çevresinde görülen toprak türleri ve bitki örtüsü analiz edilmiştir. Bu bağlamda şehir ve çevresinde görülen toprak türlerinin ve bitki örtüsünün nerelerde görüldüğü ayrıntılı olarak değerlendirilmiş ve ayrıca arazi kullanım kabiliyeti sınıflamasına da yer verilmiştir.Çankırı Şehri ve Yakın Çevresindeki Doğal Afetler adlı beşinci bölümde; Çankırı şehri ve yakın çevresinde görülen doğal afetler türlerine göre değerlendirilmiştir. Şehir ve çevresindeki fay hatları ve depremsellik konusunda tarihsel süreçte yaşanmış depremler üzerinden değerlendirmeler yapılmıştır. Bunun yanında Çankırı şehri ve yakın çevresine ait kütle hareketlerinin dağılımı, sel ve taşkın olayları gerek zaman gerekse mekânsal açıdan değerlendirilerek analiz edilmiştir.Beşinci bölümden sonra Çankırı şehriyle ilgili beşeri coğrafya konularına geçilmiştir.Çankırı Şehri Sınırları ve Yönetsel Coğrafya Bağlamında Mahallelerin Yeniden Değerlendirilmesi adlı altıncı bölümde; Çankırı şehrinin yönetsel coğrafya bağlamında değerlendirilmesi bölümün odağını oluşturmaktadır. Bu bağlamda yönetsel coğrafya ile ilgili temel kavramlar verilmiş ve Çankırı şehrinin yönetsel sınırları, belediye mücavir alan sınırları ile mahalle sınırları ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Bunun yanında mahalle, muhtarlık gibi kavramların yönetsel coğrafya içerisindeki yeri katılımcı demokrasi bağlamında verilerek Çankırı şehrindeki mahallelerin sınırları geliştirilen ölçekler üzerinden analize tabi tutulmuş ve mevcut mahalle sınırlarının revize edilmesine yönelik öneri geliştirilmiştir.Çankırı Şehrinin Kuruluş ve Gelişimi adlı yedinci bölümde; Çankırı şehrinin kuruluşu ve gelişimi tarihi ve coğrafik temel üzerinden değerlendirilmiştir. Çankırı şehri ve çevresinde yaşamış olan topluluklar Neolitikten günümüze kadar olan zaman içerisinde kronolojik olarak açıklanmıştır. Çankırı şehrinin gelişiminin incelenmesinde elde edilen belge ve bilgilere bağlı olarak daha çok Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemlerine değinilmiştir. Ayrıca şehrin güncel durumu ve gelişimi üzerine değerlendirmeler önerilerle desteklenmiştir.Çankırı Şehri Nüfusu adlı sekizinci bölümde; Çankırı şehri yönetsel alan sınırları dâhilindeki nüfus özellikleri değerlendirilmiştir. Çankırı şehri nüfus araştırmasında, nüfusun gelişimi, hareketleri, dağılışı, sosyoekonomik nitelikleri ele alınan temel konular olmuştur. Bu bağlamda Çankırı şehrinde nüfusun gelişimi ve nitelikleri, Cumhuriyet Dönemi’ni kapsayacak şekilde 1935-2019 aralığında hem zamansal hem de tematik bakımdan VIIincelenmiştir.Çankırı’nın Şehirsel Fonksiyonları ve Kentsel Arazi Kullanımı adlı son bölümde; coğrafya disiplinin arazi kullanımı kapsamında ele aldığı konular üzerinden Çankırı şehri ölçeğinde değerlendirilmiştir. Temel düzeyde şehirsel fonksiyonlara sahip bir şehir yerleşmesi olduğu belirtilen Çankırı’nın yönetsel, sosyokültürel, ulaşım ve ekonomik fonksiyonları değerlendirilerek ilgili konularda coğrafi bir perspektifle önerilere de yer verilmiştir.Kitabın tüm bölümleri şehir coğrafyasıyla ilgili olup bölüm içerikleri ve kurguları tamamiyle sorumlu bölüm yazarlarına aittir.Bu bağlamda kitaba kendi alanında uzman öğretim üyelerinin çok değerli katkıları olmuştur. Bu katkılarından ötürü emeği geçen Çankırı Karatekin Üniversitesi Coğrafya Bölümü öğretim üyelerine editörler olarak teşekkürü bir borç biliriz. Çankırı şehrinin hem doğal hem de beşeri yönden çeşitli niteliklerini inceleyen bu çalışmanın Çankırı şehriyle ilgili araştırma yapanlar başta olmak üzere, diğer tüm ilgililere yararlı ve yönlendirici olmasını umuyoruz.