Cumhuriyetimizin 100. yılında medyada kullanılan terim ve kavramları ortaya koyan bu çalışma; esas itibarıyla 42 yıl içindeki, spikerlikle başlayan ve eğitim dâhil birçok alanında yaptığım görevlerde edinilen yayıncılıkla ilgili bilgilerin çoğunun alfabetik dizin biçiminde bir araya getirilmiş sonucudur. Geçmişte kelimelerin, yabancı adların ve kısaltmaların doğru telaffuzuna yönelik olarak hazırladığım beş sözlükten farklı olarak, yayına çıkan ya da bir yayının çeşitli noktalarında görev alan kişilerin yaptıkları işlerin yanı sıra yayıncılık mesleğinde kullandıkları birçok kavram ve terimin doğru telaffuz biçimlerinin yer aldığı bir çalışmayı takdim ediyorum. Bu çalışmanın, öncelikle birbirini tamamlayıcı maddelerle yol gösterici bir kılavuz olmasına dikkat edilmiştir.Kitapta, yayına doğrudan katılan yönetmen, spiker, sunucu, muhabir, kameraman, ışıkçı, sesçi, alt yazıcı görevlerini yürüten yayıncılarla editör, prodüktör, kurgucu, teknisyen, yayın şefi, teknik yönetmen, dekor sorumlusu, butafor, efektörlerin yaptıkları işler ve kullandıkları araçların tanımları yer almaktadır. Ayrıca spiker, sunucu, muhabir, yönetmen gibi özel meslek sahiplerinin mesleki anlamda bilmeleri gereken birçok konu açıklanmıştır. Çalışmamız, tanımların ötesinde mesleki bilgileri de yansıtmaktadır. Ayrıca Türkçenin genel yapısı, Türk dilleri, Türkçe konuşan ülkeler, Türkoloji, tarihte iz bırakmış sözlüklerin yanı sıra dilimizdeki eş sesli ve eş anlamlı sözcüklerin anlam ve telaffuzları da diğer maddeler gibi sıralanmıştır. Bu sıralama içinde harflerin içindeki sesler, doğru telaffuz için fonetik olarak da belirtilmiştir.Elinizdeki kitap; iletişim, etkileşim, yayın, yayıncılık, gazete, radyo, televizyon, telefon, bilgisayar, sosyal medya ve yapay zekâ ile ilgili çok fazla terimi ve kavramı içermektedir. Bu terim ve kavramlardan, başka dillerden geçmiş olanlar özgün yazımlarıyla belirtilmiştir.Kitapta; yazım kuralları, haber yapımı ve yazımı, program yapımı ve yazımı, röportaj teknikleri, anons biçimleri ve bunların yanı sıra kamera, kameramanlık ve kamera çekimlerinde kullanılan birçok kavramı da bulacaksınız. Kendi mesleğim itibarıyla bir spikerin sınava girişinden itibaren tutacağı nöbetlerde, yapacağı anonslarda, seslendirmelerde, haber okuyuşunda, sunumlarında, röportajlarda, yönetim ve yayıncılarla ilişkilerinde, tören, seçim gibi özel yayınlarda bilmesi gereken birçok konu ayrıntılarıyla maddeler halinde sıralanmıştır. Bunun dışında genel hitabet kuralları, sohbet ve konuşmanın diğer unsurlarının yanı sıra sosyal medya, mesajlaşma, telefonda konuşma kuralları da yer alan konulardandır.Gerek yayıncıların gerekse spiker ve sunucuların mesleklerini icra ederken karşılaşacakları riskler ve hastalıklarla ilgili bilgilerin yanı sıra nefesin özellikleri ve yararları, nefes alma biçimleri birbirinden farklı tekniklerle anlatılmıştır. Nefes organları, ses organları ve konuşma organları detaylarıyla yer bulmuştur. Nefesin yanı sıra diksiyon, Türkçenin sesleri, birbiriyle karıştırılan kelimeler, yayında söylenmemesi gereken sözcük ve tamlamalar, vurgu, tonlama, ulama, metin değerlendirme, anonslar gibi mikrofona konuşanların bilmesi gereken birçok kavram bulunmaktadır. Türk Sanat, Türk Halk, Klasik Türk ve Klasik Batı Müziği’nin bilinmesi gereken bazı terimleriyle birçok spor dalında ve olimpiyatlarda geçen kavramlar kısa ve öz biçimde açıklanmaktadır. Yayıncıların bilmesi gereken yasal dayanaklar, bazı kanun maddelerinin yer aldığı açıklamalarla birlikte verilmiştir. Yine son yıllarda yaygınlaşan kısaltmalar içinden bir yayıncının mutlaka bilmesi gerekenlerin birkaçı anlam ve telaffuzlarıyla birlikte konulmuştur. 12 ŞENER METEBu kitap hazırlanırken Türk dili, diksiyon, yayıncılık ve habercilik konularıyla ilgili 79 eser taranmıştır. Bu eserlerin içinde iki ansiklopedi, 12 sözlük, sempozyum ve kurultay bildiri kitapları, TRT Akademi dergileri, basılmış tezler, ders notları ve spikerlik ve redaktör spikerlikle ilgili gördüğüm dört eğitimde 1978 yılından beri tuttuğum notlar bulunmaktadır. Ayrıca güvenilir internet sitelerinde yer alan bazı terimler de kaynaklardan kontrol edilerek sözlüğe aktarılmıştır. Bunun dışında, yıllar önce güzel konuşma ve yayıncılıkla ilgili olarak hazırladığım “Söz Sanatı” adlı programda da kullandığım, teknik ve programla ilgili bazı yayıncıların gönderdiği metinlerdeki bilgiler bu çalışmada çok önemli bir ışık olmuştur. Dizinde ayrıca yayıncılıkla ilgili ilk anayasal kurum olan TRT’ye özel bir önem verilmiştir. TRT ile ilgili 31 madde bulunmaktadır.Kitap sayfaları; ilki kavramlar ve vurgusuyla okunuşu, ikincisi açıklamalar olmak üzere iki sütun halinde hazırlanmıştır. Sayfalar, konu başlıkları ve alt başlıklar halinde değil, alfabetik biçimde kavram ve terim maddeleri olarak dizilmiştir. Maddeler 8 punto sözlük anlamları 9 punto, detay ve açıklamalar ise 8 punto olarak yazılmıştır. Kelime ve tamlamalardaki vurgular koyulaştırılmış ve kırmızı renkle belirtilmiştir. Madde tanımlarındaki numaralar da kırmızı renkle belirlenmiştir. Telaffuz biçimleri bir kısmı IPA (Uluslararası Fonetik Enstitüsü) dizininden birkaçı da alfabemizdeki büyük harflerden yararlanarak transkripsiyon halinde yazılmıştır. Bunun sebebi, çok az kişinin fonetik bilgisinin olması ve tümüyle IPA’ya bağlı kalınması durumunda telaffuz güçlüğü çekileceği endişesindendir.Özetle bu çalışma, alfabetik dizin biçiminde yazılmış bir yayıncılık ve diksiyon bilgileri kitabıdır. Bilgi verici bir kitap olarak okunuş özelliği de vardır.Bu çalışmayı, diğer kitaplardan farklı olarak mesleğiyle ilgili kitap yazan yayıncı arkadaşlar ve Türk dili ve kültürü konusunda dünya çapında tanınan iki hocamız değerlendirdi. Son bölümde, bazı yazımlarda görülen yanlış sözcüklerin doğrularıyla, dünya ülkelerinin ve başkentlerinin doğru okunuş biçimleriyle konuştukları dillerin bir listesi bulunmaktadır. Türkiye’de PTT dönemi ve TRT’ye ait radyo ve televizyonlarda Türkçe yayın yapan spikerlerin adlarının bulunduğu liste ise spikerlerimize bir sürpriz olarak sunulmaktadır. 1927 yılında başlayan radyo yayıncılığı ile birlikte PTT ve TRT yayınlarında mikrofon başına geçen tüm spikerleri bulabilmek oldukça zaman alıcı bir çalışma oldu. Çünkü böyle bir listenin kurumlarda bulunmadığını görmek üzücü olmakla birlikte, artık aramızda olmayan spikerlerin de adlarının unutulmayıp bu kitapta yaşatılması, benim için sevindirici olmuştur. 6793 maddenin açıklandığı ve vurgulu telaffuzlarının olduğu bu kitapla; radyo ve televizyonlarda emek veren, çalışmalarıyla iz bırakan tüm spiker ve yayıncı arkadaşlarıma esenlikler diliyor, artık aramızda olmayanları da “bir hoş sada” bıraktıkları için saygıyla yâd ediyorum.