Eğitim programlarının dört ana unsuru bulunur. Bunlar; hedef, içerik, eğitim durumları, ölçme ve değerlendirme şeklinde sıralanır. Programların niteliğinin bu unsurlar arasındaki uyuma ve söz konusu uyumun korunarak günün şartlarına uyarlanmasına bağlı olduğu söylenebilir. Din öğretimi programlarının unsurları arasında eğitimin niteliğini etkileyen en belirleyici unsurun hedef olduğu aşikâr olsa da ulaşılmak istenen amaçlara erişilmesinde diğer unsurların da yadsınamaz bir önemi bulunur. Özellikle ölçme ve değerlendirme yeri gelince hedeflerin güncellenmesinde bile belirleyici olan bir unsur olarak işlev görür. Din öğretiminde ölçme ve değerlendirme; örgün ve yaygın din öğretimi kurumlarında benimsenen eğitimin genel amaçları ile okul türüne göre farklılık gösterebilen kurumun özel amaçlarına ne ölçüde ulaşıldığının tespit edilmesinden, öğretmenlerin verilen eğitimin neticesinde kendi mesleki yeterlik düzeylerini gözden geçirip eksikliklerin telafi edilmesine, öğrencilerin öğrenme eksikliklerinin belirlenerek giderilmesine ve daha pek çok eğitsel kazanıma katkı sağlayabilir. Dolayısıyla din öğretiminde ölçme ve değerlendirme sürecinin sağlıklı bir şekilde işlemesi, tüm eğitim sürecini doğrudan ya da dolaylı yollarla etkileyebilir. Ölçme ve değerlendirmenin din öğretimi sürecinin bütününe olan etkisi, programın bu unsuru hakkında bilimsel yöntemlere riayet edilerek alan bazında enine boyuna ele alınmasını gerektirir. Bu kitapta, genel eğitimin önemli bir araştırma alanı olan ölçme ve değerlendirme unsuru, din eğitimi perspektifinden değerlendirilmiştir. Bu bağlamda mesele, kitapta on bölümde ele alınmış; bu bölümlerde ilk olarak din öğretiminde ölçme ve değerlendirmenin önemi, din öğretiminde hedef kitlenin tanınması, eğitim sürecinde motivasyon artırmadaki rolü, verilen eğitimin niteliğinin değerlendirilmesi, öğrencilerle ilgili alınan kararlara dayanak olması ve öz denetim bilinci kazandırması açısından ele alınmıştır. Kitabın ilerleyen bölümlerinde ölçme, değerlendirme, ölçek türleri, ölçmede hata, korelasyon, ölçme araçlarının nitelikleri gibi başlıklar altında eğitimde ölçme ve değerlendirmeyle ilgili literatürde genel olarak üzerinde durulan hususlar, din eğitimiyle ilişkilendirilerek ve örneklendirilerek somutlaştırılmaya çalışılmıştır. Sonraki bölümlerde, din öğretiminde basit madde istatistiklerinin kullanımına yönelik matematiksel işlemlere yer verilmiş ve din öğretiminde kazandırılması hedeflenen davranışların ölçülmesi hususunda MEB müfredatında bulunan konulardan soru örnekleri ortaya konulmuştur. Kitabın son bölümünde, din öğretiminde geleneksel ve tamamlayıcı ölçme araçlarının kullanımı ele alınmıştır. Bu bağlamda test geliştirme aşamaları hakkında bilgi verilmiş; açık uçlu, çoktan seçmeli testler, doğru yanlış ve eşleştirme testleri gibi ürün değerlendiren geleneksel ölçme araçları; öğrenci ürün dosyası (portfolyo), yapılandırılmış grid, tanılayıcı dallanmış ağaç, kavram haritaları gibi süreç değerlendiren tamamlayıcı ölçme araçları tanıtılmıştır. Bu bölümde, klasik ve tamamlayıcı ölçme araçlarının üstün yönleri ve sınırlılıklarını da içeren kılavuzlar hazırlanmış, sınırlılıkların asgari düzeye çekilmesi için yapılabilecekler hakkında değerlendirmelere yer verilmiştir. Çalışma, din eğitimi literatüründe istatistiksel işlemler de dâhil edilerek ölçme ve değerlendirme sürecini en kapsamlı bir şekilde ele almaya aday olan sınırlı sayıdaki müstakil araştırmalardan biridir. Çalışmanın bu yönüyle din öğretimi programlarının ölçme ve değerlendirme unsurunun işlevselliğinin artmasına katkı sağlayacağı ve meseleyle ilgili yapılacak olan bilimsel çalışmalarda yararlanılabilecek temel kaynak olacağı umulmaktadır. Çalışmanın tamamlandığı uzun soluklu süreçte meseleyi enine ve boyuna irdeleyebilmem için bana bu alanda azimli ve istekli bir şekilde çalışmayı nasip eden yüce Allah’a sonsuz şükürlerimi sunuyorum. Çalışmanın öğretmen ve öğretmen adayları başta olmak üzere din eğitimi alanındaki tüm paydaşlara ışık tutarak din öğretiminin niteliğinin gelişmesine katkıda bulunmasını temenni ediyorum. Bu vesileyle ebedî âleme göç eden cennet kuşu oğlum Musab Asım’ı özlemle anıyor, tamamlanan çalışmanın sadaka-i cariye olarak kabul edilip ona ailecek kavuşmamıza vesile olmasını niyaz ediyorum. Çalışmam esnasında fikirlerini esirgemeyerek kitabın tamamlanmasını destekleyen tüm meslektaşlarım başta olmak üzere bu günlere gelene kadar yetişmemde emeği bulunan herkese ayrı ayrı teşekkür ediyorum. Ayrıca kitabın tasarımı ve yazımıyla ilgili düşünceleriyle bana destek veren eşim Hatice YİĞİT’e en içten şükranlarımı sunuyor; kitapta zaman zaman isimlerine yer verdiğim çocuklarım Hiranur, Ravzanur, Mirdua Meryem ve Muaz Akif’i sevgiyle kucaklıyorum.