Bilimin estetiği, onun olguları ve kavramları farklı bakış açıları ile okunabilmesine izin vermesinden gelir. İktisadi eylemlerin bilgi iletişim araçları ile desteklenmesi ve bizzat üzerinden yürütülmesi olan e-ticaretin teorisini bir iktisatçı ya da mühendisin değil de iletişimci tarafından anlatılması muhakkak kavramın anlaşılmasına fazladan katkı sağlayacaktır. Öğrencilere ders esnasında anlattığım anekdotlar kısa ders notlarına, ders notları ise elinizde tuttuğunuz bu kitaba dönüştü. Ancak yazarlarını bilgi iletişim teknolojilerini anlatan kitaplar kadar utandıran, modası bu kadar hızlı geçen ya da içerdiği bilgiler böylesine seri eskiyen başka bir alan yoktur. Elbette bir metnin başarısı sadece geçerlilik süresi ile ölçülmez, bugün internet kullanımı hakkında bir kitap yazmak ne kadar anlamsız gelirse gelsin, bir zamanlar bunun bir gereklilik olduğu unutulmamalıdır1. Bugün anlamakta zorluk çektiğimiz, muhtemeldir ki gelecekte sıradanlaşacak bilgiler hâlâ var. Fakat yakın geçmişten farklı olarak hızlı değişen ve güncelliğini çabuk kaybeden bilgilerin yeri günümüzde kitaplardan daha çok internet ortamıdır. E-ticaret hakkında güncel veya güncelliğini yitirmiş gırtlağına kadar tekniğin içine batmış raflar dolusu çalışma olmasına rağmen olgunun yeteri kadar anlaşılmadığını hatta kavram ile ilgili temel unsurların ihmal edildiğini görüyorum. Alanın tarihselliği, tekniği ve iktisadiyatı arasındaki bağlantıyı ancak bir iletişimci kurabilirdi. Çünkü sadece iletişimci, odanın içerisinde duran file ve bu fili inceleyen körlere uzaktan bakabilir (Sanırım işte tam bu nedenle iletişimciler asla o körler kadar itibar görmeyecek.), umarım bu iddiamı hakkıyla yerine getirmişimdir. Elbette her okuyucunun beklentisini karşılamak benim yeteneklerimi ve bilgi birikimimi aşar ancak amacınız sadece bir e-ticaret platformunda nasıl mal satılacağını öğrenmek ise bu çalışmanın size göre olmadığını şimdiden söyleyebilirim. Nasıldan daha çok, niçin sorusuna cevap vermeye çalıştım, e-ticaret gibi bir kavramın niçin sorusuna cevap vermek benim için türbülanslı bir yolculuk oldu, bir dönem modern çağlara hiç dönemeyeceğimi bile düşündüğüm oldu ama her şeyin zaman ve mekân uzamında birbiri ile bağlı olduğu bir dünyada üzerine yeni fikirlerin inşa edileceği bilgileri bağlamından ve tarihinden kopararak sunmanın istenilen etkiyi göstermeyeceğini düşünüyorum. E-Ticaret İletişim Teorisi’nin iddialı bir isim olduğunun farkındayım. Bu kadar genç ve dinamik bir alanın anlaşılması için bir çerçevenin çizilmesi hem oldukça zor hem de sakıncalı. Ancak kavramın âdeta gökten zembille inmiş gibi muamele görmesi, tarihselliğinin, toplumsallığının ve ilişkilerinin farkında olmamak hatta görmemezlikten gelmenin alana bir fayda sağlamayacağı aşikâr. Kavram tarihsel bağlam içinde bir teoriye oturtulduğunda zapt etmesi, anlaşılması ve öngörülebilir bir gelecek yaratılması açısından fayda sağlayacaktır. Bu yüzden kitaba E-Ticaretin İletişim Teorisi ismini verdim çünkü sadece bir teorileştirme çabası olay ve olguları için organize çıkarımlar ve açıklamalar bütünü oluşturmaya çalışır. E-ticaret nihayetinde ticari faaliyettir ve tüm tarihselliği, toplumsallığı ve ilişkileri ile vardır. E-ticareti bağlamlarından kopararak sadece uygulamaya indirgemek özellikle uygulayıcılar için asla tam anlamıyla yakalanılamayacak bir trenin arkasından koşmaya benzer, içine kendinizi attığınız vagon çoktan katar tarafından geride bırakılmıştır, bunu fark ettiğinizde trene yetişebilmek için tekrar nafile bir çaba başlar. Amazon, Alibaba gibi e-ticaret devleri trendleri takip ederek, mevcut biçimleri ve teknolojileri uygulayarak değil, trendler yaratarak, yeni biçimleri ve teknolojiler geliştirerek devleştiklerini unutmamız gerekiyor. E-ticaret için gerekli teknik ve teknoloji bilgisi insanların gözlerini korkutmaktadır, hâlbuki e-ticarette başarılı olabilmenin teknoloji ve deneyimle çok az ilgisi vardır. Her zaman bilgi ve deneyim desteği alınabilir, asıl önemli olan yenilikçi fikirler ve bu fikirleri uygulama cesareti ve isteğidir. Fakat bazı şeyleri fark etmek, neyin yenilikçi hatta devrimsel olduğunu anlamak sanıldığı kadar kolay değildir, hele e-ticaret gibi sürekli gelişim ve değişim içinde olan bir ticari uygulama biçiminde bu daha da zorlaşmaktadır. Böylesi bir ortamda kavram ile ilgili teoriler kalın bir sis tabakasının ardında yanan bir deniz feneri kadar kurtarıcı olacaktır. Elimden geldiğince diğer alanlar ile yapılan bağlantıları sizlere hem ana metinde hem de dipnot bölümünde vermeye çalıştım. Dipnot konusunda hoyratça hatta vii biraz savurgan davrandığımın farkındayım ancak bu kitabın öncelikli okuyucusunun kendi öğrencilerim olduğunu unutmayın. Onlar hayatın çok başındalar ve öğrenmeleri gereken çok şey var. Akademik bir üslup kullanmak istemedim, bunun bana yazarken verdiği keyif kadar okuyucuya da iyi geleceğini düşünüyorum. Ancak bazı konularda daha detaylı okuma yapmak isteyenler için kaynakları ve okumayı daha keyifli hâle getirecek bilgileri hem dipnotlara hem de kitabın içerisine serpiştirmeyi ihmal etmedim. Bir sanat galerisini koşarak gezemezsiniz ya da aracınızla hızla giderken doğadaki güzellikleri fark edemezsiniz. İşte bu yüzden doğaya ya da sanatçıya bir övgü olan estetik haz ancak hareketsizken alınabilir, durma, bir taraftan alınan haz kaynağı ile geçirilen süreyi artırırken diğer taraftan, insan beynin güzelliği çözümleyebilmesi ve anlaması için ihtiyaç duyduğu süreyi verir. Durarak odaklanmak, dikkatli bakmak aynı zamanda küçük detayları ifşa eder, güzeli daha güzel, anlamı daha derin yapar. Elinizdeki bu çalışma, inanılmaz bir hızda değişen ve gelişen kavramlara bakmak için verdiğiniz bir duraksama olsun, geldiğimiz noktayı takdir ederken ders almak isteyen dersini, haz almak isteyen hazzını alsın. Mehmet Ağan .