Rahman ve Rahîm olan Allah’ın adıyla. Konuşmayı ve kalem ile yazmayı bizlere lütfeden Allah’a hamd, Kitap ve Sünnet ile bizlere gönderilen Rasûlullah’a salat ve selam olsun. Fıkıh usûlü genel olarak delillerden ve bu delilerin hükümlere delâlet etme keyfiyetinden bahseden bir ilimdir. Bu deliler de Kitap, Sünnet ve genelde bunlara dayanan icmâ, kıyas ve istihsân gibi diğer delillerdir. Kitap ve Sünnetin dili ise Arapçadır. Bunlarda geçen ifadeleri anlayabilmek ve onlardan hüküm çıkarabilmek için belli bir düzeyde Arapçanın bilinmesi gerekmektedir. Hangi düzeyde Arapçanın bilinmesi gerektiği bilgisi ve delillerden hüküm çıkarabilmek için ihtiyaç duyulan Arapça dil kuralları fıkıh usûlü kaynaklarında ele alınmaktadır. Dolayısıyla fıkıh usûlünün birtakım konuları dil ile ilgili meselelerden oluşmaktadır. Nahiv ve fıkıh usûlünün birtakım ortak konularının olması bu iki ilim arasında bağlantı olduğunu göstermektedir. Fıkıh, hadis ve tefsir usûlleri olduğu gibi nahvin de bir usûlü bulunmaktadır. Nahiv usûlü, fıkıh usûlüne çok benzemektedir. Nitekim nahiv usûlü, fıkıh usûlü gibi genel olarak delillerden ve delillerin hükme delâlet etme keyfiyetinden bahsetmektedir. Fıkıh usûlünde bulunan Kitap, Sünnet, icmâ, kıyas, istihsân ve istishâb delileri; delillerin teâruzu ve tercih konularının aynısı nahiv usûlünde de bulunmaktadır. Fıkıh usûlünde deliller dışında bulunan dilin kökeni, hükümler, lafızların anlama delâleti, müctehidin şartları ve telfîk konuları da nahiv usûlünde ele alınmaktadır. Her ne kadar iki usûlde geçen konu başlıkları aynı olsa da bunlar arasında farklılıklar bulunmaktadır. Fıkıh usûlü ve nahiv usûlü arasındaki ilişkinin ele alındığı bu çalışmada her iki ilim arasında ilişki boyutlarının neler olduğu incelenmiş ve aralarındaki benzer ve farklı yönler ortaya konmaya çalışılmıştır. Fıkıh ve nahiv ilimleri arasındaki ilişki boyutlarının genel çerçevesi belirlenmiş, nahiv ve fıkıh usûlü ile nahiv usûlü ve fıkıh usûlü arasındaki ilişkiye değinilmiştir. Ayrıca her iki usûldeki telif yöntemi, dilin kökeni, hükümler, lafızların anlama delâleti ve müctehidin şartlarına yer verilmiştir. Bu iki usûlde geçen ve naklî deliller olan Kitap, Sünnet ve icmâ delillerinin mahiyetleri, şartları, delil oluşları ele alınarak bu deliller arasındaki benzer ve farklı yönler incelenmiştir. Her iki usûlde bulunan ve aklî deliller olan kıyas, istihsân ve istishâb delillerinin mahiyetleri, türleri şartları ve delil oluşları, her iki usûldeki delillerin teâruzu ve tercih yöntemleri ele alınmıştır. Doktora tezimin kitaplaştırılmış hali olan bu çalışmanın basım kararının alınması üzerine bu çalışma yeniden gözden geçirilmiş, birtakım değişiklikler yapılmış ve kitap formatına sokulmuştur. Uzun soluklu bir çabanın ürünü olan bu çalışmanın başından sonuna kadar önerileriyle bana yol gösteren ve beni destekleyen danışman hocam Prof. Dr. Orhan Çeker’e teşekkürlerimi sunuyorum. Gerek konu tespiti ve gerekse sonraki süreçlerde değerli görüşlerini benimle paylaşan ve çalışmanın bu son şeklini almasında katkıda bulunan Prof. Dr. Ahmet Yaman’a teşekkürlerimi arz ediyorum. Ayrıca bu çalışma boyunca değerli görüşlerini benimle paylaşan ve önerilerde bulunan Prof. Dr. Bünyamin Solmaz’a; tez savunmasında eleştiri ve görüşlerinden istifade ettiğim Doç. Dr. Osman Güman, Doç. Dr. Murat Şimşek ve Prof. Dr. Ahmet Kazım Ürün’e, bu çalışmayı okuyarak değerli görüş ve önerileriyle katkıda bulunan kıymetli dostlarıma ve hayatım boyunca değerli bilgilerinden istifade ettiğim bütün hocalarıma teşekkür ederim. Bu çalışmanın basım kararı alındıktan sonra bu çalışmayı okumak için değerli zamanını ayıran, çalışmayı baştan sonuna kadar çok titiz ve dikkatli bir şekilde okuyarak önemli katkı ve önerilerde bulunan meslektaşım ve değerli dostum Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Cengiz’e teşekkür ederim. Bu çalışmayı; üzerimde çok emeği bulunan, İslami ilimlerde beni eğiten, doğru yönlendirmeleriyle bana yol gösteren çok değerli hocam Muhammed Salih Ekinci’ye, hayatım boyunca kendilerinden istifade ettiğim bütün hocalarıma, her türlü fedakârlıklarla beni yetiştirip eğiten ve üzerimde hiçbir zaman ödeyemeyeceğim hakları bulunan saygıdeğer anneme ve babama, bu çalışmanın başından sonu kadar fedakârlıkta bulunarak bana destek veren vefakâr eşime ve sevgili yavrularıma ithaf ediyorum.