Küreselleşme Sürecinde İslam Dünyası ve Mısır Ulus devletler küreselleşme sürecine uyum sağlamaya çalışırken, Müslümanlar yaşadıkları coğrafyalarda kendilerine egemen olan otoriter ve totaliter yapılara karşı toplumsal dayanışma içinde bedellerini ödeyerek tepkilerini sergilemekteler. Müslüman ülkelerin gelişmemişliğine ve Müslüman toplumların görünüşte durağan görünüşlerine rağmen sosyal yaşamlarında açıktan veya gizli sivil yürütülen düşünsel ve kültürel etkinliklerin sonucunun yer ve zamanı geldiğinde kıvamını bularak siyasal göstergelerini meydanlara taşıyacağı kaçınılmaz bir durumdur. Müslüman toplumların toplumsal tepkilerini harekete geçiren temel nedenlerin başında; Müslüman halkların haklı talepleri ile halka rağmen oluşturulmuş yönetim düzenleriyle birlikte bu yönetimi ele geçirmiş zorba yöneticilerin sahip oldukları inanç, kültür ve değer farklılıklarının bulunduğu görülür. Yayılma siyaseti güden dış güçler kadar toplum kuramcılarını da şaşırtan ve Müslümanların daha da kendilerine gelmelerini sağlayacak şok dalgalar İslam dünyasından gelmeye devam edecektir. Günümüzde hükümetler siyasi alandaki değişimlere daha erken davranarak öncülük edebilir ve değişim taleplerinin karşılanması durumunda sorunun çatışmasız çözülmesini sağlayabilirler. Aksi taktirde halklar, toplumsal kuruluşlar ve taleplerini dile getiren vatandaşlar ile bilgi paylaşımını anında gerçekleştirme becerisine sahip yeni nesillerin iletişimsel aygıt kullanımı üstünlüğüyle, değişimi hazırlama ve sonuçlandırma imkanı yeni bir tarz olarak doğmuş bulunmaktadır. Görünen o dur ki, toplumsal hareketlerde değişimin katalizörünü genellikle gençler, bayanlar ve sistemden dışlanmış kesimler oluşturmaktadır. Mısır’da statükoya karşı çıkanların kökenleri ve tabanları, örgütsel dinamikleri ve toplumsal ilgilerini kitabın yazarı Salih el-Verdânî doğru çözümlemelerle ortaya koymaktadır. Mısır eskiden beri Arap-İslam dünyasının düşünsel ve kültürel beyni vazifesi rolünü üstlenmiştir. İslam dünyasındaki birçok örgütsel kuruluşlar ve teşkilatlar Mısır örneği üzerinedirler. Mısır ortamını doğru değerlendiremeyen Batılı uzmanların ve takipçilerinin alan varsayımlarının temel yanlışlığı kadar, çoğu kez İslam’ı ve Müslümanları inceleme usullerinin de ideolojik ve ideoloji yüklü olduğu görülüyor. Batılılar, Müslüman ülke yönetimlerine çıkar ilişkileri dolayısıyla nüfuz etmelerine rağmen, ideolojik ve çıkar ilgileri nedeniyle Müslümanların toplumsal dünyasına yeterince nüfuz edemediklerini, bu ülkelerdeki değişim ve gelişmelerden anlaşılıyor. Ülke sorunlarına emperyalist amaçlı, dışsal bâtıl/köksüz “Batılı/Batıcı” yaklaşım ve izahlar, yukarıda da değindiğimiz gibi, bu coğrafyalardaki buhranın esas sebeplerindendir. Bu coğrafyalardaki düzenlerin çıkmazda, bunalımda oluşu, gelecek düzenlemelerin farklı olacağını imâ etmektedir. Olaylar durumun eskisi gibi olmamasını, yaşaması için değişmesi gerektiğini de ortaya koymaktadır. Önemli değişiklikler için kısa, orta ve uzun vadede iç ve dış aktörlerin etkinlikleri oranında değişikliklerin şekilleneceğini söyleyebiliriz. Bundan sonra toplumsal hareketliliğin görüldüğü ülkelerde dışta küresel politikalara uyum, içte esneklik, rol paylaşımları, reformlar, sistem içi arayışlar, partilileşmeler, koalisyonlar, uzlaşı ve uysal muhalefet aranacak ve gerçekleştirilmeye çalışılacaktır. Bildiğiniz gibi, başlangıçtan günümüze sistemler sürekli değişime maruz kalmışlardır. Değişime direnenler yıkılmışlardır. Devlet gibi sosyal sistemler de ölümlüdürler. Onu ölümsüz kılmaya çalışanlar veya görmek isteyenler dünyadaki küreselleşmeye ve toplumlarındaki toplumsal değişimlere kendilerini kapatmış zorbalar ve sempatizanlarıdır. Halkların gücünü dikkate almayan ülkelerde değişmeyen maddeler, değişmeyen anayasalar, değişmeyen şahısların erken ya da geç, değişmek zorunda kaldığı tarihi bir hakikattir: Süreçte sarsılmayan temeller sarsılır, rejimler çöker, Başkanlar düşer veya kaçarlar… Böylesi durumlar şu gerçeği ortaya çıkarmaktadır: Bireysel ve toplumsal sorumluluk ve duyarlılıkla zalimlere ve yaptıklarına, İbrahimî bir ümmet olarak, meydan okunabilir. Hakkı, halkı dile getirenler ve direnenler kazanır. Haysiyetli insan ve toplumun tutumu, idealleri çerçevesinde hareket etmeleridir. Bizler de resmî sloganların dışına çıkarak eşitsizliğe ve adaletsizliğe karşı önce bilgiyle donanarak ilim ve kültür hayatımızda sonra da pratikte “Yeter!”, “Dur!”, “Defol!” diyebilmeliyiz. İletişim alanındaki hızlı gelişmeler, kitleleri; yaygınlaştırılan sözde sivil toplum kuruluşları ve yapay liderlerle uzaktan kontrol etme anlayışını boşa çıkarmıştır. Değişim için lider arayanlara Tunus, Mısır tecrübesi ithaf olunur. İnkâr edilemeyecek bir doğru varsa, o da Mısır ortamında statükoya karşı bir bilgi-kültür birikiminin varlığı ve iletişimle yaygınlaşması gerçeğidir. el-Verdânî’nin kaleminden Mısır gerçeğinin geçmişini okuyarak ülkenin geleceğine ilişkin sağlıklı kanaatleriniz belirginlik kazanacaktır. Ayrıca Tunus, Mısır, Libya, Bahreyn, Yemen, Ürdün… benzeri ülkelerdeki hareketliliklerin canlanmasında, Müslümanların emperyalizm ve işbirlikçilerinin hesaplarını sarsma ve toplumlarını özgür kılma istencinin kültür ve değer kodu olarak İslam’dan kaynaklandığını bize olaylar göstermektedir. Yarın ve daha fazlası için bilgi iktidarı gerekli olup, İslam ülkelerinin emperyalist güçlerin kontrolünden ve yönlendirilmesinden kurtulmasını, kendine gelmesini bu güç sağlayacaktır. Eseri, mevcut Mısır tecrübesi üzerinden dersler çıkararak okumanız dileğiyle…