Esirgeyen ve bağışlayan Allah’ın adıyla, Yüce Allah’a hamd olsun. İki cihan güneşi efendimize, ehl-i beytine ve ashabına salat ve selam olsun. İslam medeniyetinde toplum hayatının zembereği vazifesini gören, nice kalem ve kelam erbabı ile ilim ve irfan ehlinin yetiştiği medreselerin maarif ve kültür hayatımızda derin izler bırakan önemli katkıları olmuştur. Bu kurumlarda yetişen âlimlerin kimisi onlarca hatta yüzlerce talebe yetiştirmiş, kimileri de çok önemli eserlere imza atarak kültür ve medeniyet hayatımızın teşekkülünde öncü bir rol üstlenmişlerdir. İşte bu âlimlerden biri olan Molla Halil es-Siirdî, ilmî kişiliği ve yazdığı eserleriyle kendi döneminde ilmî hareketliliğe ivme ve canlılık kazandırmış müstesna bir şahsiyettir. Dönemin medreseleri üzerinde, özellikle eğitim müfredatlarının yenilenmesi konusunda dönüştürücü bir etkisi olan Molla Halil es-Siirdî, telif ve derleme türü çalışmalarıyla klasik ilim geleneğine önemli katkılar sunmuştur. İlmî eserleriyle medrese ehlinin ilim ve fikir dünyalarının şekillenmesinde etkili olmuş, sosyal hayata yönelik yazdığı eserlerle de halkın dinî anlayış ve eğitimine önemli ölçüde tesir etmiştir. Osmanlı’nın son dönem telif, şerh ve hâşiye geleneğinin önemli temsilcileri arasında yer alan Molla Halil es-Siirdî, ansiklopedik bir müellif olup hemen hemen her alanla ilgili olarak kırkı aşkın eseri bulunmaktadır. Arap dili ve belagati, mantık, âdâb, münazara vb. alet ilimlerine dair eserler kaleme aldığı gibi; tefsir, tecvit, hadis, fıkıh, kelam ve tasavvuf gibi İslamî ilimlerin hemen hemen hepsinde eserler yazmıştır. Elinizdeki çalışma, dört bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde; er-Risâletü’l-Vad‘iyye ile er-Risâletü’l-İstiare’nin müellifi Molla Halil es-Siirdî’nin hayatı, ilmî şahsiyeti, öğrencileri ve eserleri ile alakalı öz bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde; Molla Halil es-Siirdî’nin lafız-anlam ilişkisini konu edinen “vad‘” ilmi hakkında başta Adûduddin el-Îcî’nin Vad‘ risalesi olmak üzere, birçok âlimin görüşlerinden istifade ederek meydana getirdiği er-Risâletü’l-Vad‘iyye adlı eseri incelenmiştir. Bir açıdan telif bir metin iken bir açıdan da şerh özelliği taşıyan, yer yer özgün, yeni ve muhtelif bilgiler ihtiva eden bu risalenin mahtut nüshalardan faydalanılarak Arapça metni yeniden düzenlenmiş, gereken yerlerde imla işaretleri konulmuş, numaralandırma yapılmış ve metin paragraflara ayırılmıştır. Türkçe tercümede, başlıklar vurgulanmış ve numaralandırma yapılarak konuların anlaşılması amacıyla gerekli açıklamalar yapılmıştır. Üçüncü bölümde; Molla Halil es-Siirdî’nin, Ebu’l-Kasım es-Semerkandî’ye ait olan ve istiarenin türlerini konu edinen er-Risâletü’l-Ferîde adlı eserinin kısmen telhis edilmiş hâli olan Er-Risâletü’l-İstiare’si incelenmiştir. el-Ferîde’deki ibarelerin arasına, başta Hatib el-Kazvînî’nin, Telhîsü’l-Miftâh ve İsâmuddîn el-İsferâyînî’nin, Şerhu’l-İsâm li’l-Ferîde adlı şerhi olmak üzere çeşitli eserlerden aldığı notlarla zenginleştirdiği bu eserin, mahtut nüshalardan faydalanılarak Arapça metni yeniden düzenlenmiş, gereken yerlerde imla işaretleri konulmuş, numaralandırma yapılmış ve bu metin de paragraflara ayırılmıştır. Türkçe tercümesinin yanı sıra klasik ve modern çalışmalardan faydalanılarak konuların anlaşılması amacıyla gerekli açıklamalar yapılmıştır. Dördüncü ve son bölümde ise karşılaştırma yapılması amacıyla er-Risâletü’l-Vad‘iyye ile er-Risâletü’l-İstiare’nin birer mahtut nüshası verilmiş, ek bölümünde ise diğer nüshanın sadece ilk sayfaları çalışmaya ilave edilmiştir. Hepimiz insanız ve hata yapmamız pek tabiidir. Dolayısıyla bu çalışmamızda da eksiklik ve yanlışlık olabileceğini peşinen kabul ediyoruz. İlim ve irfan geleneğimize mütevazı bir katkı olması niyetiyle hazırlanan bu çalışmanın faydalı olmasını dileriz. Tevfik ve başarı Allah’tandır.