İran coğrafyası VII. yüzyılın ortalarında Araplar tarafından fethedilmiş, XI. yüzyılın ortalarında Türkler ve XIII. yüzyılın başlarında da Moğolların hâkimiyetine girmiştir. Bununla birlikte İran dili ve kültürü, kimi zaman muhacirlerden etkilenerek, ama çoğu zaman da yeni gelenleri kendi tesirine alarak hususiyetlerini korumayı ve varlığını devam ettirmeyi başarmıştır. Bu çalışmada, Orta Asya’dan Anadolu’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada, Ortaçağ Türk, Moğol ve İran tarihinin siyasî, sosyal, dinî, ekonomik ve kültürel boyutlarına odaklanan toplam yirmi iki araştırmaya yer verilmiştir. Söz konusu makaleler 2003-2017 yılları arasında muhtelif dergi, kitap ve ansiklopedilerde yayınlanmıştır. Çalışmada, bazı özel isimler ile unvanların yazım şekilleri için, genellikle makalelerin farklı yazım sistemlerini esas alan dergi, kitap ve ansiklopedilerde yayınlanmasından kaynaklanan ve büyük bir kısmı yazarın istemi dışında oluşan, farklı imlâ ve transkripsiyon şekillerine rastlanacaktır (meselâ Mâverâ’u’n-nehir - Mâverâünnehir, Hvârezm - Hârezm - Hârizm gibi). Makalelerin orijinal yapısını muhafaza edebilmek için, genellikle bu farklılıklara müdahale edilmemiştir.Makalelerin hazırlanma sürecinde, gerek tarih, gerekse yardımcı disiplinlerle ilgili hususlarda bana zaman ayıran, doküman temininde yardımcı olan ve bu çalışmanın yayına hazırlanmasında değerli yardımlarını esirgemeyen pek çok kimseye teşekkür borçlu olduğumu belirtmeliyim. Bu cümleden; Tebrîz’deki çalışmalarım esnasında yardımlarını gördüğüm değerli araştırmacı ve nümizmat Sayın Seyyid Cemâl Turâbî-Tabâtabâ’î’ye, Tebrîz Millî Kütüphanesi’nden (Kitâbhâne-yi Millî-yi Tebrîz) Sayın Ahmed Teberî’ye, Azerbaycan Millî Müzesi’nden (Mûze-yi Millî-yi Âzerbâycân) Sayın Cevâd Kandger ve Huseyn İsmâ‘îlî’ye, Merâga Müzesi’nden Sayın Nâser Zevâre’î ve Nâser Debîr’e, Erdebîl’den Sayın ‘Ali-Rizâ Debbâg ‘Abdullâhî’ye, Tahran’daki çalışmalarım esnasında değerli yardımlarını esirgemeyen İran Millî Kütüphanesi’nden (Kitâbhâne-yi Millî-yi İrân, Tahrân) Sayın Abdullâh Necefî’ye, Meclis Kütüphanesi’nden (Kitâbhâne-yi Meclis) Sayın ‘Abdu’l-Huseyn Hayrî’ye, Mûze-yi İrân-bâstân’dan (Tahran) Sayın ‘Abdullâh Kûçânî ve bayan Asgarî’ye, Tahran Üniversitesi Merkez Kütüphanesi’nden (Kitâbhâne-yi Merkezî ve Merkez-i Esnâd-i Dânişgâh-i Tahrân) Sayın Eşk Şîrîn ve Ferîbâ Efkârî’ye, Âyetullâhu’l-‘Uzmâ Mar‘aşî-yi Necefî Kütüphanesi’nden (Kitâbhâne-yi Bozorg-i Âyetullâhu’l-‘Uzmâ Mar‘aşî-yi Necefî, Kumm) Sayın Dr. Seyyid Mahmûd Mar‘aşî-yi Necefî’ye, Staatsbibliothek zu Berlin’den Sayın Nicole Fürtig’e, British Library’den Sayın Dr. Muhammed Isa Waley’e, Süleymaniye Kütüphanesi’nden Sayın Nevzat Kaya ve Emir Eş’e, Nuruosmaniye Kütüphanesi’nden Sayın Hamide Çakır ve Güven Akan’a ve Âtıf Efendi Kütüphanesi’nden Sayın Salih Oral’a, Türk ve İslâm Eserleri Müzesi Kütüphanesi’nden Sayın Sevgi Kutluay’a, İSAM Kütüphanesi’nden Sayın Birol Ülker, İnayet Bebek, Şevki Baykuş ve Suat Çoban ile bu kütüphanelerin her zaman yardımlarını gördüğüm değerli çalışanlarına, ilgi ve yardımlarından dolayı teşekkürü borç biliyorum.Çalışmalarım esnasında daima yakın ilgi ve yardımlarını gördüğüm Prof. İrec Afşâr (1925-2011), Dr. Muhsin Ca‘ferî-Mezheb (1958-2017), Prof. Dr. Ehsan Yarshater (1920-2018) ve Prof. Dr. Acar Sevim’in (1957-2018) adını burada rahmet ve minnetle anıyorum. Bu çalışmada yer alan makalelerin hazırlanma sürecinde benden yardım ve desteklerini esirgemeyen Dr. Reza Pourjavadi, Dr. Leila Rahimi Bahmany, Prof. Dr. Sabine Schmidtke, Dr. ʻAbdu’l-Huseyn Lâle, Prof. Dr. A. Naci Tokmak, Prof. Dr. Mehmet Kanar, Dr. Muhammed Takî İmâmî ve Su‘âd Pîrâ’ya burada en içten teşekkürlerimi sunuyorum. İngiltere kütüphanelerinde bulunan yazma eserlerin incelenmesi Prof. Dr. İsmail E. Erünsal ve Prof. Dr. Oğuz İcimsoy’un yardımı ve Elizabeth Hazel Education Trust (Edinburgh) vakfının maddi desteği ile mümkün olmuştur. Kendilerine teşekkürü borç biliyorum. Nümizmatik kaynaklar hususunda değerli yardım ve katkılarından dolayı Sayın Esko Naskali, Bora Etker ve Yılmaz İzmirlier’e, bu kitabın indeksini hazırlama işini üzerine alan doktora talebelerim Fırat Umanç ve Alptuğ Kuduoğlu’na, bu kitapta yayınlanan makalelerin tashih ve yeniden gözden geçirilmesi aşamasında yardımlarını esirgemeyen meslektaşım Dr. Zahide Ay ve öğrencilerim Suat Kaymak, Yaşar Ertaş, Dr. Gülseren Ceceli Dursun, Merve Kuruca, Emre Özgören, Ömer Faruk Uyanık, Seyfullah Tüzmek, Cengiz Akçay ve kardeşim Dr. Bülent Özkuzugüdenli’ye değerli yardımlarından dolayı teşekkürlerimi sunuyorum.Meslek hayatım boyunca daima sıcak ilgi, teşvik ve yardımlarını gördüğüm, karşılaştığım her türlü meselenin çözümünde benden bilgi ve tecrübesini esirgemeyen saygıdeğer hocam Prof. Dr. Hüseyin Salman’ın (1944-2018) adını burada bir kez daha rahmet ve minnetle anıyor, bu çalışmayı değerli hocamın aziz hatırasına ithaf ediyorum.