İbnü’t-Tıktakâ’nın tam adı Ebû Ca‘fer Safiyüddîn Muhammed b. Tâceddîn Alî b. Muhammed b. Tabâtabâ el-Alevî’dir. Moğolların Bağdat’ı işgalinden kısa bir süre sonra, 660/1262 yılında dünyaya gelmiştir. Doğum yeri kesin olarak bilinmese de, babasının Bağdat’ın önde gelenlerinden olması nedeniyle Bağdat’ta doğmuş olma ihtimali yüksektir. “İbnü’t-Tıktakâ” lakabının kökeni ise bilinmemektedir. İbnü’t-Tıktakâ, Hz. Hasan’ın on yedinci göbekten torunudur ve bu durum, ismindeki “Alevî” nisbesiyle de örtüşmektedir. Şiî mezhebine mensup olan İbnü’t-Tıktakâ’nın ailesi, Irak’taki Şiî toplumu içinde seçkin bir konuma sahiptir. Babası Tâceddîn Alî b. Muhammed b. Tabâtabâ, Irak bölgesindeki Şiîlerin baş nakibi olarak tanınır. Annesi de önde gelen Şiî ailelerinden birine mensuptur. Babası Tâceddîn Alî, İlhanlılar’ın Irak-ı Arab genel valisi Alâeddin Atâ Melik Cüveynî’nin döneminde büyük bir servet ve nüfuz sahibi olmuştur. Ancak, Atâ Melik Cüveynî ve kardeşi Şemseddin Cüveynî’ye karşı planlanan bir siyasi entrikaya karıştığı iddiasıyla 680/1281 yılında idam edilmiş ve tüm malları müsadere edilmiştir.