Küreselleşen dünya sistemiyle birlikte toplumsal yapılar ve ihtiyaçlar hızla değişmektedir. Bu değişim, çok boyutlu yenilikçi yöntemlerin keşfedilmesi ve günlük hayata entegre edilmesini gerektirmektedir. Refah devletlerinin bilgi ve iletişim teknolojilerinden toplum 5.0’a; dijital araçlardan sürdürülebilir ve yenilikçi teknolojik gelişmelere kadar önemli bir payı vardır. Özellikle 2000’li yıllardan sonra refah devletlerinin benimsediği dijital dönüşüm süreci, 2020’li yıllarda sosyal devletin rollerini daha fonksiyonel bir noktaya taşımıştır. Bu süreç, toplum 5.0 olarak değerlendirilmektedir.
Geleneksel sosyal hizmet uygulamalarının dijital teknolojilerle entegrasyonu, dijital sosyal hizmet kavramını doğurmuştur. Bu, sosyal hizmet meslek mensuplarının ve hizmet alanların dijital araçları kullanarak iletişim kurmalarını, hizmet sunmalarını ve desteklemelerini sağlamaktadır. Sosyal hizmet alanındaki teknolojik yapılanma, yeni uygulama sistemlerine entegre olarak sosyal hizmetlerin sunumunu bireylerin, ailelerin, grupların ve toplulukların gereksinimlerini karşılamada daha etkin ve verimli hale getirmiştir.
Küresel ölçekte yaşanan krizler, bilgi iletişim teknolojilerinin genişlemesine ve dijital dünyanın hayatımızın çeşitli alanlarında kolaylaştırıcı bir sistem sunmasına zemin hazırlamıştır. En yakın örnekleri COVID-19 pandemisi ve Türkiye’de yaşanan depremler başta olmak üzere doğal afetlerdir. Bu süreçlerde bireylerin iyilik halleri ve insan onuruna yakışır şekilde sağlanması gereken sosyal yardımlar, sosyal devletin yeniden sorgulanmasına neden olmuştur. Sosyal hizmetlerin sunumu ve dijitalleşme konuları, erişilebilirlik, mahremiyet ve gizlilik, veri analizi, kriz müdahale yöntemleri, eğitim ve bilgilendirme süreçleri gibi konuları ön plana çıkarmıştır.
Kitap, uluslararası ölçekte dijital sosyal hizmet uygulamaları ve güncel teknolojik gelişmelerin sosyal hizmetlerin sunumunda nasıl uygulanabileceğine dair bilimsel bir kaynak teşkil etmektedir. Sosyal hizmet uzmanlarına, akademisyenlere, disiplinler arası çalışma yapan bilim insanlarına ve öğrencilere yönelik kapsamlı bir eser olarak hazırlanmıştır.
Birinci bölüm: Arş. Gör. Furkan Surun, dijital istilanın sosyal hizmetlere yansımasını analitik bir bakış açısıyla ele almış ve dijital bağımlılıklarla ilgili hizmetleri incelemiştir.
İkinci bölüm: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı uzman yardımcısı Emre Balcı, sosyal hizmet ve sosyal yardım ihtiyaçlarının tespitinde dijital dönüşümü ele almış, sosyal yardımlar ve hizmetlerin sunumu açısından tartışmıştır.
Üçüncü bölüm: Doç. Dr. Ali Osman Özpolat, yapay zeka temelli karar verme sistemlerinin sosyal hizmetler açısından değerlendirilmesini yapmış ve güncel bir mesele olarak yapay zeka teknolojisini ele almıştır.
Dördüncü bölüm: Sosyal çalışmacı Ömer Buber, e-istismar kavramı ve sosyal hizmetin sorun alanına yaklaşımı değerlendirmiş, bir vaka örneği üzerinden e-istismarın etik boyutlarını tartışmıştır.
Beşinci bölüm: Ayşegül Taşken ile birlikte hazırlanan dijital ebeveynlik ve dijital dünyada çocuk haklarının savunulması üzerine mevcut uygulamalar ele alınmıştır.
Altıncı bölüm: Sosyal çalışmacı Yağmur Çevirci, sosyal medya ile örgütlenmenin yapısı, kendine yardım grupları ve ruh sağlığı hizmetleri açısından değerlendirilmiştir.
Yedinci bölüm: Öğr. Gör. Melis Erdener, sosyal hizmette online danışmanlığın potansiyel kullanım alanları, danışmanlık süreci ve müdahale çıktıları üzerine değerlendirmelerde bulunmuş, online danışmanlığın etik boyutlarını tartışmıştır.
Sekizinci bölüm: Dr. Hakan Karaman ve Dr. Veysi Aka, davranışsal bağımlılıklar, kumar, oyun ve pornografi bağımlılıklarını dijitalleşme bağlamında ele almışlardır.
Dokuzuncu bölüm: Dr. Edip Aygüler, yaşlı yetişkin bireylere teknolojik uygulamaların sosyal hizmetlerde kullanımını demografik yapı ve yaşlı teknolojisi üzerinden değerlendirmiştir.
Onuncu bölüm: Dr. Elif Demirbaş, simülasyon uygulamalarının sosyal hizmet eğitiminde nasıl kullanılabileceğini, örnek uygulamalarla birlikte incelemiştir.
On birinci bölüm: Dr. M. Çağrı Ayalp, uzaktan sosyal hizmet eğitimleri ve müfredatına yönelik tartışmaları içermekte, uzaktan eğitim sisteminin farklı yönleri eleştirel bir yaklaşımla değerlendirilmiştir.
Son bölüm: Doç. Dr. Melike Tekindal, veri analizi programlarının sosyal hizmet alanındaki kullanımına dair bir perspektif sunmaktadır.
Kolektif bir çabanın sonucu olarak ortaya konulan bu bilimsel kitap, sosyal hizmetlerin sunumunda, sosyal hizmet eğitiminde ve uygulamalarda yeni gelişmelere ve fikirlere yön vermesi temennisiyle hazırlanmıştır. Bu süreçte emeği geçen tüm yazarlara teşekkür eder, iyi okumalar dilerim.