Sosyal medya, günümüzde geleneksel medyayla rekabet edecek bir seviyeye ulaşmıştır. Geleneksel medyadan farklı olarak, sosyal medya iki yönlü iletişim imkânı sağlamakta ve kullanıcıların katılımını ve düşüncelerini paylaşmalarına olanak tanımaktadır. Ancak sosyal medyanın sunduğu ifade özgürlüğü, antidemokratik devletlerde olumsuz sonuçlara yol açabilmektedir. Bu olumsuzlukların başında sosyal medyada yayılan dezenformasyon gelmektedir. Kullanıcılar, birçok konuda yanlış bilgi paylaşarak diğer kullanıcıları yanlış yönlendirebilmektedir. Bu yanlış yönlendirmeler, sağlık, seçimler ve ayrımcılık gibi hassas toplumsal konularda ciddi sorunlara neden olabilmektedir.
Sosyal medyada yaratılan dezenformasyon, hükûmetler ve sosyal medya şirketleri tarafından fikir birliğiyle çözülmesi gereken bir sorun teşkil etmektedir. Ancak, demokrasinin vazgeçilmez unsurlarından biri olan ifade özgürlüğüne zarar vermeden sosyal medyadaki bilgi kirliliğinin önüne geçmek gerekmektedir. Aksi takdirde, yasakların önünü açabilir ve despotik yönetimlere baskı uygulama bahanesi olarak kullanılabilir. Özellikle gençler arasında sosyal medyanın yaygınlığı, dezenformasyonun yayılmasına bir araç hâline gelmiştir. Son yıllarda, dezenformasyonun yayılma sebeplerini incelemek ve bu sorunu önlemek, önemli bir çalışma konusu olmuştur.
Bu çalışma, gençlerin sosyal medyada dezenformasyon algısı üzerinde etkili olan faktörlerin belirlenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Çalışma, Atatürk Üniversitesi öğrencileri arasında kolayda örnekleme metoduyla seçilen 1000 kişiye uygulanan bir anket yoluyla elde edilen verilerle şekillenmiştir. Ankette, biri bağımlı değişken olmak üzere toplam 68 değişken için 1000x68 boyutunda bir veri topluluğuna ulaşılmıştır. Yapılan güvenirlik analizi sonucu Cronbach α katsayısı 0,853 bulunmuştur. Bu güven düzeyi, anketlerin ölçme doğruluğunun yüksek olduğunu ve öğrencilerin anketi dikkatli bir şekilde doldurduğunu göstermektedir.
Bu çalışmanın amacı, Atatürk Üniversitesi'nde lisans eğitimi gören öğrencilerin sosyal medyada dezenformasyon algılarının incelenmesidir. Öğrencilerin sosyal medyada dezenformasyonla karşılaşma sıklığı ele alınmakta ve bu durum bir dizi faktörle ilişkilendirilmektedir. Sosyodemografik ve ekonomik faktörler, sosyal yaşam tarzı, sosyal aktivitelere olan ilgi, sosyal medyanın hangi amaçla ve ne sıklıkla kullanıldığı, dezenformasyonun psikolojik ve sosyolojik zararları, sosyal medyanın dezenformasyona açıklığı, sosyal medyada güven duygusu ve hangi konuda dezenformasyon sıklığının yaşandığı gibi birçok faktör, sosyal medyada dezenformasyon algısı üzerindeki etkileriyle birlikte araştırılmaktadır.
Çalışmaya katılan öğrencilerin %4'ü sosyal medyada hiç dezenformasyonla karşılaşmadığını, %7,5'i nadiren, %26,8'i ara sıra, %32'si sık sık ve %27,7'si ise sürekli olarak sosyal medyada dezenformasyonla karşılaştığını belirtmiştir. Bu çalışmada, üniversite gençliğinin sosyal medyada dezenformasyonla karşılaşma farkındalığı üzerinde etkili olabilecek faktörler, ki-kare bağımsızlık testleri, ilişki ölçüleri ve sıralı logit modeller yardımıyla incelenmiştir.
Ankete katılıp soruları dikkatli bir şekilde işaretleyen Atatürk Üniversitesi'nin kıymetli öğrencilerine teşekkür ederiz. Kitabın sizlere ulaşmasını sağlayan Nobel Yayınevi'nin değerli personeline de ayrıca teşekkür ederiz.
Çalışmada elde edilen bulguların, konu ile ilgilenen araştırmacılara ve karar vericilere yol gösterici olmasını ümit ediyoruz. Çalışmanın, konuya dair araştırma yapan tüm akademisyenlere faydalı olmasını dileriz.